Leeuwarder Courant 14 april 2015

Een verscholen boerenschuur in Reahûs blijkt een historisch pareltje. Het is de oudste bekende Friese boerderij uit het Noordzeegebied tussen Frankrijk en Polen.

Het had weinig gescheeld of hij was er pardoes aan voorbijgereden. Zijn oog viel nog net op een klein streepje van de nok tussen moderne ligboxenstallen door. Boerderijonderzoeker Paul Borghaerts uit Easterein trapte op de rem en reed toch maar even het boerenerf op van de familie Van der Hoff aan de Sânleansterdyk in Reahûs. ,,Wat ik daar zag… Ik stond te springen als een kip zonder kop.”

De schuur, waar de boerenfamilie een paar Friese paarden houdt en de zolder vol stropakken heeft gelegd, blijkt een historisch pareltje. De gebinten van de kap zijn stokoud.

Piet van der Hoff. Foto Simon Bleeker

Het is de oudste schuur van het "Friese type" dat wil zeggen: de schuur heeft als draagconstructie een dekbalkgebint.  Er zijn beslist nog wel oudere Friese schuren maar die zijn van een ander type. Een verwarrend verschil.

Borghaerts, die door houtonderzoek de leeftijd van boerderijen vastlegt, boorde op negen plekken houtstalen uit de eeuwenoude balken. Hij bracht ze eigenhandig naar het laboratorium. ,,Ik durfde ze niet op te sturen.”

De Duitse wetenschapper Erhard Pressler van het dendrochronologisch laboratorium in Lingen nam de monsters onder de loep. Borghaerts’ vermoeden klopte. De jaarringen wezen uit dat het gebruikte hout in de constructie in 1595 is gekapt. De stal is daarmee de oudste bekende Friese boerderij uit het Noordzeegebied dat zich uitstrekt van Frankrijk tot Polen. Hij overtroeft daarmee de boerderij uit 1610 in Groningen die tot nu toe te boek stond als oudste.

Originele eikenhouten kap

De complete eikenhouten kap is nog zo goed als origineel. ,,Slechts twee van de dik honderd balkjes zijn vervangen.” Borghaerts is ,,over the moon” van zijn ontdekking. Het geeft inzicht in de manier waarop ruim vier eeuwen geleden werd gebouwd. ,,De helling van het dak, de maatvoering, we kunnen hier veel van leren.”

De meeste schuren uit die tijd zijn volgens de Eastereiner ,,vernietigd in de vaart der vooruitgang”. Boeren breidden uit en gooiden de oude stallen plat om er een modernere voor in de plaats te bouwen. Of de bouwsels gingen verloren doordat het dampende vee de houtconstructie zo had aangetast dat sloop onontkoombaar was.

Toch heeft de Reahûster schuur vierhonderd jaar schaalvergroting overleefd. De Van der Hoffs waren vooruitstrevende boeren. Maar toen de oude stal te klein bleek breidden ze niet uit binnen de oude gebinten, maar met een nieuwe ernaast. Daardoor is de oeroude kap nog in zo’n goede staat, zegt Borghaerts.

Boer Piet van der Hoff vindt het prachtig wat de onderzoeker allemaal heeft ontdekt, maar blijft er vrij nuchter onder. ,,Wy sjogge der mei oare eagen nei. Mear yn praktyske sin. Je kinne der net mei in trekker yn, de romte is net mear fan hjoed-de-dei.”

Toch laat de jonge boer de schuur mooi staan. Zeker nu. ,,It is hartstikke bysûnder fansels, der sit in hiele skiednis oan fêst.”

ELIZABETH VOGELZANG

Geef een reactie