Vicarie Wommels

Bevinden zich onder de vloer van het voorhuis van bakkerij Posthuma nou wel of niet houten balken die wellicht uit de tijd van voor de reformatie stammen?

Deze vraag stelde Reinder Posthuma, oud bakker in Wommels. De bakkerij staat op de plek van de voormalige vicarie van Wommels en wie weet zou het hout zelfs nog van dat gebouw geweest kunnen zijn?

Om er achter te kunnen komen moesten er houtstalen geboord worden onder de vloer in de kruipruimte van het woonhuis voor de bakkerij. De vloer rust op zichtbaar oude balken. Voorin ligt een lange grenen balk en dwars daarop liggen een aantal eiken balken. Het grenenhout is aan de buitenkant flink aangetast dus is het moeilijk om een goede boorstaal van het grenenhout te verkrijgen. Het eikenhout is nog onverwacht goed. Het hout is ooit geschilderd en dat heeft zeker tot het behoud bijgedragen. Op de hoeken is op meerdere plekken zelfs nog de wan aanwezig. De wan is de buitenste ring van de boom. Als de buitenste jaarring er nog is dan kan ook precies bepaald worden wanneer de boom geveld is. Van de twee eiken boorstalen bleek er één heel goed dateerbaar te zijn.

Eiken staal geboord onder de vloer van bakkerij Posthuma in Wommels.
Eiken staal geboord onder de vloer van bakkerij Posthuma in Wommels.

De balk ligt links van de ingang in de lengte van de huidige kruipruimte. Door een breuklijn in de staal zijn een paar jaarringen niet met zekerheid vast te stellen. De datering is 1547 +- 3 jaar. (LA&P Larsson en P.Borghaerts) Het hout is afkomstig uit Noorwegen en gekapt in het voorjaar.

Data-analyse gemaakt met de programma's Coorecorder en Cdendro 8.1
Data-analyse gemaakt met  Coorecorder en Cdendro 8.1

Balkhout werd doorgaans vrijwel direct na de kap en het vervoer naar de bouwplaats of timmerwerf verwerkt dus zal de balk ergens tussen 1544 en 1550 toegepast zijn.

De laFR08200b (2)atste jaarringen, de lichter gekleurde spintringen rechts op de foto, zijn nog aanwezig omdat het hout met een verflaag beschermd is geweest. Eikenhout heeft gebruikelijk niet heel veel spintringen. Hier zijn ze rechts op de foto duidelijk zichtbaar. De witte puntjes komen door het krijt waarmee het contrast is verbeterd.

Is deze balk nou afkomstig van de vroegere vicarie?  Dat zullen we nooit met 100% zekerheid kunnen zeggen maar het lijkt er wel op. Het hout is zeker uit de tijd van de vicarie. Pas na de reformatie in 1580 verloor de vicarie zijn functie. De balk is zichtbaar verplaats maar dat komt omdat de vloer een aantal jaar geleden is verlaagd en vroeger een stuk hoger boven de kelder lag.  Het  eeuwen oude eikenhout is toen hoogstwaarschijnlijk alleen maar verplaats en hergebruikt. De eiken balken lagen oorspronkelijk in het zicht en waren geverfd. Wat verder een positieve aanwijzing is, is dat er meerdere hele oude elementen van een vroege bouw op dezelfde plek nog aanwezig zijn.

Zie het artikel van Jelle Miedema uit 2004 in het blad Klaaikluten bladz. 37  http://files.webklik.nl/user_files/2010_11/187690/20043.pdf

Eén gedachte over “Vicarie Wommels”

  1. Mooi werk, Paul Borghaerts. Ook een archeoloog zou eens naar deze kelder moeten kijken. Een goede plattegrond zou ook welkom zijn. Er blijven nog genoeg vragen over: Hoeveel balken zijn er eigenlijk nog te zien? Hoe ligt de (dit stuk) kelder t.o.v. de huidige bovenbouw (winkel en woongedeelte? Is onder de winkel, aan de kant van de noordmuur, ooit een stuk dicht gesmeten? Waar zat oorspronkelijk de in- of uitgang? Jelle Miedema

Geef een reactie