Werk in uitvoering

Tot mijn spijt is deze site tijdelijk niet helemaal  wat het zou moeten zijn.
De site krijgt in plaats van een blog-structuur een pull down en website-structuur.
Dat is nog niet zo simpel maar ik vorder gestaag. 🙂

Boerderijenonderzoek splitst op in de Stichting Historisch Bouwhout Fryslân en Borghaerts HoutDateRing.   shbf.nl     en   houtdatering.nl

Een bouwhistoricus zal een pand veelal dateren aan de hand van de bouwtechnische en stilistische kenmerken. De gangbare theorie is dat bouwkenmerken  een relatie hebben met de periode waar ze uit stammen. In de praktijk is dat lang niet altijd het geval. De bouwtechnische veranderingen of stilistische vernieuwingen dringen niet overal even snel door en het is erg afhankelijk van de opdrachtgever en bouwers of zij heel “modern” bouwden of nog heel conservatief. In de boerderijbouw zijn qua bouwontwikkeling totaal verschillende bouwmethoden/technieken aanwijsbaar die toch uit exact dezelfde periode stammen. Verder zijn er verschillende voorbeelden waarbij een gebouw al binnen een halve eeuw in exact dezelfde stijl werd uitgebreid. Deze verschillen zijn bouwhistorisch niet detecteerbaar. Uitsluitend afgaan op de bouwhistorische kenmerken kan dus geen absoluut zekere datering opleveren maar enkel een globale en onzekere aanwijzing voor de bouwperiode zijn.

In mijn onderzoek naar de Friese greide-boerderijen, maar nu ook bij het onderzoek naar stadspanden en kerken, stuitte ik al snel op dit probleem. Om alle kleine ontwikkelingsstappen die er over de eeuwen heen hebben plaatsgevonden op de juiste manier chronologisch te kunnen duiden was het nodig om de houten constructie’s dendrochronologisch te dateren. De dendrochronologie, oftewel de hout-tijd-kunde, geeft in de meeste gevallen de exacte kapdatum van het hout. Het hout werd over het algemeen binnen één tot twee jaar in de bouw toegepast en dus volgt uit de kapdatum van het hout ook een vrij zekere bepaling  van wanneer het hout in de bouw is toegepast. Dendrochronologisch kunnen ook meerdere bouwfasen in een gebouw worden ontdekt. Wanneer is welk hout precies aan de constructie toegevoegd, of wanneer zijn er grote verbouwingen geweest?

Gezien de omvang van het onderzoek en de daaruit volgende hoge kosten voor dendrochronologische dateringen was dit alleen maar uitvoerbaar door het dendrochronologisch onderzoek in eigen beheer te gaan doen. Het boerderijenonderzoek bood door zijn grote omvang de mogelijkheid om veel boorstalen te kunnen verzamelen. Hoe meer stalen hoe beter want van de meetreeksen van de jaarringen van die stalen kunnen kalenders worden gemaakt waartegen weer nieuwe stalen gedateerd kunnen worden. Verder was de hulp en het beschikbaar stellen van verschillende kalenders door de dendrochronoloog Sjoerd van Daalen een onmisbare hulp.
Het onderzoek van ruim 130 boerderijen leverde meer dan 1200 stalen op en is in oktober 2017, tijdens een lezing georganiseerd door de Boerderijen Stichting Fryslân, afgerond. Tot dan toe waren het onderzoek en de dateringen gratis.

Na oktober 2017  zijn, in het kader van de voortgang van het onderzoek, de stichting Historisch Bouwhout Fryslân, de SHBF, onder voorzitterschap van Liuwe Westra te Lollum, en het bedrijfje Borghaerts HoutDateRing opgericht. Zie:   shbf.nl  en  houtdatering.nl     De stichting heeft het doel om de snel groeiende stalencollectie te gaan beheren en te vergroten en te behouden voor de toekomst. Het ligt voor de hand dat men in de toekomst in staat zal zijn om op basis van DNA of chemische samenstelling, of door betere dendrochronologische programma’s, meer kennis uit het stalenmateriaal te halen. De stichting gaat om de stalen verzameling te vergroten zelfstandig sloopbedrijven, overheden, bouwbedrijven en dergelijke benaderen om zoveel mogelijk houtrestanten bij afbraak en verbouw te verzamelen. Hiermee wordt ook voorkomen dat ongelooflijk veel kennis met het sloop- en afbraakhout weggegooid wordt. Nb! Dit betreft alléén hout dat wordt aangeboden voor onderzoek. dat kunnen restanten zijn maar het is ook mogelijk om langs te komen om bijvoorbeeld met een kettingzaag een schijf van resthout af te halen. De datering is dan gratis. De stichting levert geen betaalde diensten.

Om tempo in het onderzoek te houden maar toch de kosten te kunnen dekken is Borghaerts HoutDateRing opgericht. Het hoofddoel blijft het onderzoek en het verzamelen van kennis. Borghaerts Houtdatering heeft als doelstelling om op aanvraag boringen en dateringen voor derden voor een uiterst scherpe prijs te verrichten zodat veel opdrachtgevers van deze diensten gebruik zullen en kunnen maken.  Dat betekent dat eigenaren, beheerders, architecten, bouwers en andere betrokkenen Borghaerts HoutDateRing kunnen benaderen om panden dendrochronologisch te laten dateren. Door  de scherpe prijsstelling wordt het laten dateren van objecten financieel goed bereikbaar en de verzameling houtstalen en meetreeksen kan snel groeien. Voor het onderzoek betekent het dat niet alleen veel boorstalen aan de verzameling kunnen worden toegevoegd maar dat er uit de onderzochte objecten direct ook veel kennis is te halen over welk hout waar en hoe is toegepast en waar het vandaan komt etc. etc. De langs deze weg verkregen boorstalen zullen mettertijd overgaan in het beheer van de Stichting Historisch Bouwhout Fryslân.

Paul Borghaerts april 2018

Geplaatst in Te verwachten | Een reactie plaatsen